Bilezik Alırken Milyem, Ayar ve İşçilik: Fişte Ne Yazmalı?

Bilezik hem takı hem birikim aracıdır; fakat fiyatını oluşturan üç kalem (gramaj, ayar, işçilik) doğru okunmazsa aynı bileziği iki kuyumcudan yüzde 5–10 farkla almak mümkündür. Bu rehber hesabın nasıl yapıldığını, fişte nelerin olması gerektiğini ve bozdururken neyin geri gelmediğini anlatır.

1. Ayar ve milyem: aynı şeyin iki dili

Ayar 24'lük, milyem 1000'lik ölçektir. Çevrim basittir: milyem = ayar ÷ 24 × 1000. Türkiye'de bilezikte en yaygın ayar 22'dir (916 milyem); 18 ve 14 ayar daha çok modern takıda görülür.

Ayar	Milyem	Saf altın oranı	Nerede görülür
24	995–999,9	%99,5+	Külçe, gram altın, has
22	916	%91,6	Bilezik, ziynet (çeyrek, yarım, tam)
18	750	%75	Yüzük, kolye, pırlantalı takı
14	585	%58,5	Günlük takı, ithal ürünler

2. Fiyat nasıl oluşur?

Kuyumcunun bilezik satış fiyatı şu formülle kurulur:

Bilezik fiyatı = Gramaj × Has fiyatı × (Ayar milyemi + İşçilik milyemi) ÷ 1000

Örnek: 20 gramlık 22 ayar bileziğin işçiliği 30 milyem olsun. Bugün has altın satışı 6.734,13 ₺ ise hesap: 20 × 6.734,13 × (916 + 30) ÷ 1000 = 127.410 ₺ civarıdır. Aynı bileziğin yalnız altın değeri (916 milyem) 123.369 ₺; aradaki fark işçiliktir ve bozdururken geri gelmez.

Kuyumcular işçiliği bazen milyem yerine "gram başına TL" olarak söyler. İkisini kıyaslamak için TL işçiliği has fiyatına bölüp 1000 ile çarpın: milyem karşılığını bulursunuz.

3. İşçilik neye göre değişir?

Model: Düz burma ve kalın bileziklerde işçilik düşük (yaklaşık 15–30 milyem), ajurlu, el işi, ince zincir ve Trabzon hasırı gibi ürünlerde yüksektir (50 milyem ve üstü görülebilir).
Gramaj: Hafif bileziklerde işçiliğin toplam içindeki payı büyür; 5 gramlık bir bilezikte 40 milyem, 30 gramlık bilezikteki 20 milyemden daha çok "hissedilir".
Bölge ve dönem: Düğün sezonunda ve büyük şehir merkezlerinde işçilik talebe göre değişir. Kapalıçarşı'da toptan işçilik, semt kuyumcusunda perakende işçilik uygulanır.
Vergi: Altın bedeli KDV'den istisnadır; işçilik bedeli üzerinden KDV hesaplanır. Fişte işçilik ve vergi satırlarını ayrı görmek hakkınızdır.

4. Fiş ve damga kontrolü

Bileziğin iç yüzeyindeki ayar damgasını (916 / 22K) bulun; fişteki ayarla aynı olmalı.
Kuyumcunun terazisinde gramajı kendiniz görün; tartı 0,01 g hassasiyetli olmalı. Etiket gramajı ile tartı farkı 0,05 g'ı aşmamalı.
Fişte birim has fiyatı yazsın. Böylece ödediğiniz toplamı formülle kontrol edebilir, işçilik milyemini geriye doğru hesaplayabilirsiniz.
Fişi saklayın: bozdururken bazı kuyumcular kendi sattıkları ürünü işçilikten küçük bir pay iade ederek geri alır.

5. Bozdururken ne olur?

Bilezik bozdurulurken kuyumcu, bileziği eritilecek has altın gibi değerlendirir: gramaj × 916 milyem × has alış fiyatı. İşçilik tamamen, makas kısmen kaybedilir. Alış-satış makası bilezikte gram altına göre daha geniştir; bu yüzden birikim için gram altın veya ziynet, takı için bilezik tercih etmek mantıklıdır.

Kaba kural: Bileziğin değerini geri alabilmeniz için has altının, ödediğiniz işçilik ve makas kadar yükselmesi gerekir. 30 milyem işçilik + yüzde 1,5 makasla bu eşik yaklaşık yüzde 4,5–5 civarındadır.

Kısa kontrol listesi

Ayar damgası ve fiş uyuşuyor mu?
Gramajı kendiniz gördünüz mü?
İşçilik milyemi fişte ayrı yazıyor mu?
Aynı gün has fiyatıyla formülü tuttu mu?
Bozdurma politikasını sordunuz mu?

Sık sorulan sorular

Milyem ne demek?

Alaşımın binde kaçının saf altın olduğunu gösterir. 22 ayar 916 milyemdir: 1000 birimin 916'sı altın, kalanı bakır/gümüş gibi sertleştirici metallerdir. 24 ayar 995–999,9, 18 ayar 750, 14 ayar 585 milyemdir.

Bilezik işçiliği nasıl hesaplanır?

Kuyumcu, has altın fiyatının üzerine gram başına bir "işçilik milyemi" ekler. Örneğin 22 ayar için 916 milyem altın bedeli + 20–40 milyem işçilik yaygındır; el işi, burma ve ince modellerde işçilik daha yüksektir. Fişte işçilik ayrı satırda görünmelidir.

Bileziği bozdururken ne kadar kaybederim?

İşçilik geri ödenmez; kuyumcu bileziği has karşılığı üzerinden alış fiyatıyla geri alır. Kayıp genellikle işçilik + alış-satış makası kadardır. Yatırım amaçlı alımda gram veya ziynet altın daha az kayıplıdır.

Fişte neler yazmalı?

Gramaj (0,01 hassasiyetle), ayar/milyem, birim has fiyatı, işçilik milyemi veya tutarı, toplam ve tarih. Kuyumcunun kaşe/imzası ve bileziğin üzerindeki ayar damgası fişle uyuşmalıdır.

Bu rehberi kim hazırlıyor?

Bu rehber Altın Nabız Yayın Ekibi tarafından hazırlanır ve fiyat verisi değiştikçe gözden geçirilir. Sayfadaki tüm rakamlar Kapalıçarşı serbest piyasa kotasyonundan canlı olarak alınır; sabit yazılmış fiyat yoktur.

Yayın ilkelerimiz ve veri kaynağımız için Hakkımızda, iletişim ve sorumlu kişi bilgisi için Künye sayfasına bakabilirsiniz. İçeriğin kapsamı ve sınırları Yasal Uyarı sayfasında açıklanmıştır.