Çeyrek mi Gram mı? Karşılaştırma
Aynı parayla gram altın mı, çeyrek-yarım-tam mı? Canlı fiyatla has altın karşılığı, ödenen prim, bozdurma kaybı ve başabaş için gereken yükseliş yan yana.
Aynı parayla gram altın mı, çeyrek mi sorusunun cevabı ödediğiniz prime bakar. Bugün çeyrek altın 11.009 ₺; içindeki saf altın 1,75 × 0,916 = 1,603 gram ve has fiyatıyla 10.795 ₺ eder. Aradaki fark, işçilik ve darphane payı olarak ödediğiniz primdir — %2,0. Gram altında bu prim belirgin biçimde düşüktür.
| Ürün | Piyasa fiyatı | İçindeki saf altın | Has değeri | Prim |
|---|---|---|---|---|
| Çeyrek | 11.009 ₺ | 1,603 g | 10.795 ₺ | %2,0 |
| Yarım | 22.011 ₺ | 3,206 g | 21.590 ₺ | %1,9 |
| Tam | 43.895 ₺ | 6,412 g | 43.181 ₺ | %1,7 |
| Ata | 44.635 ₺ | 6,610 g | 44.514 ₺ | %0,3 |
| Gram altın (24 ayar) | 6.734 ₺ | 1,000 g | 6.734 ₺ | %0,0 |
Hesapla Canlı fiyatla
Nasıl hesaplanır?
- Has karşılığı: ürünün içindeki saf altın (gram × milyem) × has altın fiyatı. Ziynette 22 ayar (0,916), gram altında 24 ayar (0,995).
- Prim: ödediğiniz fiyatın has karşılığını ne kadar aştığı — işçilik + darphane + kuyumcu payı.
- Bozdurma kaybı: bugün alıp bugün satsanız kaybedeceğiniz tutar (alış–satış makası).
- Başabaş: zarar etmeden satabilmek için fiyatın yüzde kaç yükselmesi gerektiği; düşük olan daha likit demektir.
Prim nedir, neden ödüyoruz?
Prim, bir ürüne içindeki saf altının değerinin üzerinde ödediğiniz paydır. Üç kalemden oluşur: darphane/üretim maliyeti, kuyumcu kârı ve talep primi — özellikle çeyrek altında düğün mevsiminde talep arttığı için bu üçüncü kalem yükselir.
Prim küçük gramajlarda oransal olarak yüksektir: aynı üretim maliyeti daha az altına bölünür. Bu yüzden çeyreğin primi tam altının priminden, tam altınınki de kilogram külçenin priminden yüksektir.
Hangi amaç için hangisi?
Soruyu "hangisi kazandırır" diye değil, "ne için alıyorum" diye sormak gerekir:
- Birikim / uzun vade: gram altın. Primi ve makası düşük, her miktarda alınabilir, saklaması kolaydır.
- Hediye, düğün, geleneksel kullanım: çeyrek ve yarım. Burada ödenen prim, ürünün sosyal işlevinin karşılığıdır.
- Büyük tutar, uzun süre bekletme: tam, Ata ya da külçe. Gram başına prim en düşüktür.
- Kısa vadede bozdurma ihtimali: gram altın. Makas dar olduğu için alıp satmanın maliyeti azdır.
Bozdurmada ne kaybedersiniz?
Alım ve satım fiyatı aynı değildir; aradaki farka makas denir. Bugün gram altında satış 6.734,40 ₺, alış 6.698,36 ₺ — yani alır almaz satsanız gram başına 36,04 ₺ geriden başlarsınız.
Ziynet ürünlerinde bu kayıp genellikle daha büyüktür, çünkü ödediğiniz prim bozdurmada geri gelmez. Hesaplayıcı her ürün için "zarar etmeden satabilmek için fiyatın yüzde kaç yükselmesi gerektiğini" (başabaş) ayrıca gösterir.
Eski çeyrek, yeni çeyrek ve "ziynet" ayrımı
Piyasada üç ayrı ifade dolaşır ve fiyatları farklıdır:
- Ziynet (sarrafiye) çeyrek: takı amaçlı üretilen, 1,75 gram ve 22 ayar olan yaygın üründür. Fiyat listelerindeki "çeyrek" budur.
- Cumhuriyet çeyreği: Darphane basımı, gramajı farklıdır; koleksiyon ve hediye talebi nedeniyle genelde bir miktar yüksek fiyatlanır.
- Eski tarihli çeyrek: has içeriği aynıdır ama yıpranma ve tercih farkı yüzünden yeni basıma göre biraz düşük alınır.
Alım yaparken hangi ürünün fiyatına baktığınızı doğrulamak, beklenmedik fark yaşamamanın en pratik yoludur.
Sık Sorulan Sorular
Çeyrek altın mı gram altın mı daha kârlı?
Birikim için gram altının makası (alış-satış farkı) genelde daha dar, primi daha düşüktür; çeyrek ise hediye/düğün geleneği ve küçük birim avantajı taşır. Bu araç iki seçeneğin bozdurma kaybını ve başabaş yükselişini canlı fiyatla yan yana gösterir.
Eski çeyrek neden daha ucuz?
Önceki yıllarda basılmış çeyrekler yıpranma ve tercih farkı nedeniyle yeni basımdan biraz düşük fiyatlanır; has içeriği aynıdır.
Çeyrek altının primi ne kadar?
Prim, çeyreğin piyasa fiyatı ile içindeki 1,603 gram saf altının has fiyatına göre değeri arasındaki farktır. Bu sayfada güncel fiyatla anlık olarak hesaplanır ve gün içinde talebe göre değişir.
Yatırım için hangisi daha uygun?
Birikim amaçlı alımda gram altın genelde daha verimlidir: primi ve makası düşüktür. Çeyrek ise hediye ve geleneksel kullanımda öne çıkar; ödenen prim bu işlevin karşılığıdır.
4 çeyrek 1 tam altına eşit mi?
Gram olarak tam eşit değildir. Ziynet çeyrek 1,75 gram, ziynet tam altın 7,00 gramdır; ayrıca küçük gramajın primi daha yüksek olduğu için 4 çeyreğin fiyatı genelde 1 tam altından yüksek çıkar.