Altın Fiyatı Nasıl Oluşur? Ons, Kur, Has ve İç Piyasa Primi
Türkiye'de altın fiyatı yerel bir karar değil, iki küresel değişkenin çarpımıdır: uluslararası ons fiyatı ve dolar/TL kuru. Üzerine iç piyasanın arz-talep primi eklenir. Bu üç parçayı ayırmayı öğrenince "altın neden düştü/çıktı" sorusunun cevabı her gün önünüzde olur.
1. Formül
Teorik gram altın (₺) = Ons ($) × Dolar/TL ÷ 31,1035
31,1035 bir troy onsun gram karşılığıdır. Bugün ons 3.576,90 $ ve dolar 50,8000 ₺ olduğuna göre teorik gram: 3.576,90 × 50,8000 ÷ 31,1035 ≈ 5.842,00 ₺. Kapalıçarşı gram satışı ise 6.113,18 ₺. Bu fiyat 995 milyem olduğu için 1000 milyem karşılığı 6.113,18 ÷ 0,995 ≈ 6.143,90 ₺ olur ve teorik grama göre farkı +%5,17: satış tarafındaki iç piyasa primi budur.
2. Ons fiyatını ne belirler?
- ABD faizleri ve dolar endeksi: Faiz beklentisi yükselince altının taşıma maliyeti artar, ons genellikle baskılanır; dolar zayıflayınca ons yükselir.
- Merkez bankası alımları: Son yıllarda merkez bankalarının rezerv alımları fiyatı destekleyen yapısal bir talep oluşturdu.
- Jeopolitik ve risk iştahı: Belirsizlik dönemlerinde güvenli liman talebi ons fiyatını yukarı iter.
- Fiziki talep: Hindistan ve Çin'in mücevher/yatırım talebi, mevsimsel etkiler.
3. Kur etkisi
Ons sabit kalsa bile dolar/TL yükselirse gram altın TL bazında yükselir. Türkiye'de altın fiyatının uzun vadeli artışının önemli bölümü kur hareketinden gelir; bu yüzden gram altın hem "altın" hem "döviz" pozisyonu taşır. Anasayfadaki "Gram altın (dolar)" göstergesi, kur etkisini ayıklayıp gramın dolar bazındaki değerini gösterir.
4. İç piyasa primi neden değişir?
- Talep: Düğün sezonu, bayram, belirsizlik dönemlerinde fiziki talep artar ve prim yükselir.
- Arz ve ithalat: İthalat kotası, vergi ya da lojistik kısıtlar arzı daraltıp primi büyütür.
- Kur oynaklığı: Kurun hızlı hareket ettiği günlerde kuyumcular riski prim ve makasla dengeler.
- Negatif prim: Talep zayıfladığında Kapalıçarşı fiyatı teorik değerin altına inebilir, bu durumda prim eksi işaretli görünür.
5. Fiyatlar neden siteden siteye farklı?
Kaynaklar farklıdır: Kapalıçarşı piyasa yapıcıları, bankalar, kuyumcu zincirleri ve TCMB kurları aynı anda farklı fiyat verir. Bankalar kendi makasını uygular, kuyumcu zincirleri perakende primi ekler, bazı siteler gecikmeli veri gösterir. Bir kısım site de ons ve kurdan hesaplanan piyasa gramını "Kapalıçarşı" diye etiketler. Kapalıçarşı altın fiyatları sayfası iki fiyatı ayrı gösterir ve aradaki farkı hesaplar. Bu sitede fiyat kaynağı ve güncelleme zamanı her sayfada yazılıdır; veri kaynakları sayfası yöntemi açıklar.
6. Günlük hareketi okuma pratiği
- Ons yüzde kaç değişti? (uluslararası etki)
- Dolar/TL yüzde kaç değişti? (kur etkisi)
- Kapalıçarşı gramı yüzde kaç değişti? Piyasa gramının değişiminden farkı, iç piyasa primindeki değişimdir.
Ons ve kurun gram altına etkisi anasayfada "Gram Altın Neden Değişti?" kutusunda her dakika güncellenir.
Sık sorulan sorular
Gram altın fiyatı formülü nedir?
Teorik gram altın = Ons fiyatı (dolar) × Dolar/TL ÷ 31,1035. Kapalıçarşı'da ve kuyumcuda gördüğünüz fiyat bunun üstüne iç piyasa primi ve makas eklenmiş hâlidir.
İç piyasa primi nedir?
Kapalıçarşı gram fiyatının, ons ve kurdan hesaplanan teorik değere göre yüzde farkıdır. Talep arttığında, ithalat kısıtlandığında ya da kur oynaklığı yükseldiğinde prim büyür; bazen negatife de düşer.
Ons yükseldiği halde gram neden düştü?
Dolar/TL gerilemişse gram altın, ons yükselse bile düşebilir. Kapalıçarşı gramında iç piyasa priminin daralması da aynı etkiyi yapar. Anasayfadaki "Gram altın neden değişti?" kutusu piyasa gramının günlük hareketini ons ve kur etkisine ayırır.
Has altın ile gram altın farkı nedir?
Has altın 1000 milyem saf altının Kapalıçarşı toptan gram fiyatıdır. Kapalıçarşı'da kuyumcuda satılan 24 ayar gram ve külçe altın ise 995 milyemdir, aralarındaki fark saflık ve makastan oluşur. Ons ve kurdan hesaplanan piyasa gram fiyatı 1000 milyem saf altını esas alır.
Bu rehberi kim hazırlıyor?
Bu rehber Altın Nabız Yayın Ekibi tarafından hazırlanır ve fiyat verisi değiştikçe gözden geçirilir. Sayfadaki tüm rakamlar Kapalıçarşı serbest piyasa kotasyonundan canlı olarak alınır; sabit yazılmış fiyat yoktur.
Yayın ilkelerimiz ve veri kaynağımız için Hakkımızda, iletişim ve sorumlu kişi bilgisi için Künye sayfasına bakabilirsiniz. İçeriğin kapsamı ve sınırları Yasal Uyarı sayfasında açıklanmıştır.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Oranlar ve mevzuat değişebilir; işlem öncesi güncel bilgiyi kurumunuzdan teyit edin.