Altın Fiyatı Nasıl Oluşur? Ons, Kur, Has ve İç Piyasa Primi

Türkiye'de altın fiyatı yerel bir karar değil, iki küresel değişkenin çarpımıdır: uluslararası ons fiyatı ve dolar/TL kuru. Üzerine iç piyasanın arz-talep primi eklenir. Bu üç parçayı ayırmayı öğrenince "altın neden düştü/çıktı" sorusunun cevabı her gün önünüzde olur.

1. Formül

Teorik gram altın (₺) = Ons ($) × Dolar/TL ÷ 31,1035

31,1035 bir troy onsun gram karşılığıdır. Bugün ons 4.287,00 $ ve dolar 48,8710 ₺ olduğuna göre teorik gram: 4.287,00 × 48,8710 ÷ 31,1035 ≈ 6.735,90 ₺. Kapalıçarşı gram satışı ise 6.734,13 ₺; aradaki yüzde fark iç piyasa primidir.

2. Ons fiyatını ne belirler?

ABD faizleri ve dolar endeksi: Faiz beklentisi yükselince altının taşıma maliyeti artar, ons genellikle baskılanır; dolar zayıflayınca ons yükselir.
Merkez bankası alımları: Son yıllarda merkez bankalarının rezerv alımları fiyatı destekleyen yapısal bir talep oluşturdu.
Jeopolitik ve risk iştahı: Belirsizlik dönemlerinde güvenli liman talebi ons fiyatını yukarı iter.
Fiziki talep: Hindistan ve Çin'in mücevher/yatırım talebi, mevsimsel etkiler.

3. Kur etkisi

Ons sabit kalsa bile dolar/TL yükselirse gram altın TL bazında yükselir. Türkiye'de altın fiyatının uzun vadeli artışının önemli bölümü kur hareketinden gelir; bu yüzden gram altın hem "altın" hem "döviz" pozisyonu taşır. Anasayfadaki "Gram altın (dolar)" göstergesi, kur etkisini ayıklayıp gramın dolar bazındaki değerini gösterir.

4. İç piyasa primi neden değişir?

Talep: Düğün sezonu, bayram, belirsizlik dönemlerinde fiziki talep artar ve prim yükselir.
Arz ve ithalat: İthalat kotası, vergi ya da lojistik kısıtlar arzı daraltıp primi büyütür.
Kur oynaklığı: Kurun hızlı hareket ettiği günlerde kuyumcular riski prim ve makasla dengeler.
Negatif prim: Talep zayıfladığında Kapalıçarşı fiyatı teorik değerin altına inebilir; bu, alım için görece uygun bir dönemdir.

Prim yüzde 1'i aştığında gram altın "pahalı", negatif olduğunda "ucuz" bölgededir demek, ons ve kurdan bağımsız bir ölçüdür. Karar verirken ons yönü ve kur beklentisiyle birlikte okunmalıdır.

5. Fiyatlar neden siteden siteye farklı?

Kaynaklar farklıdır: Kapalıçarşı piyasa yapıcıları, bankalar, kuyumcu zincirleri ve TCMB kurları aynı anda farklı fiyat verir. Bankalar kendi makasını uygular, kuyumcu zincirleri perakende primi ekler, bazı siteler gecikmeli veri gösterir. Bu sitede fiyat kaynağı ve güncelleme zamanı her sayfada yazılıdır; veri kaynakları sayfası yöntemi açıklar.

6. Günlük hareketi okuma pratiği

Ons yüzde kaç değişti? (uluslararası etki)
Dolar/TL yüzde kaç değişti? (kur etkisi)
Gram altın yüzde kaç değişti? Fark, iç piyasa primindeki değişimdir.

Bu üç sayı anasayfada "Gram Altın Neden Değişti?" kutusunda her dakika güncellenir.

Sık sorulan sorular

Gram altın fiyatı formülü nedir?

Teorik gram altın = Ons fiyatı (dolar) × Dolar/TL ÷ 31,1035. Piyasada gördüğünüz fiyat bunun üstüne iç piyasa primi ve makas eklenmiş hâlidir.

İç piyasa primi nedir?

Kapalıçarşı gram fiyatının, ons ve kurdan hesaplanan teorik değere göre yüzde farkıdır. Talep arttığında, ithalat kısıtlandığında ya da kur oynaklığı yükseldiğinde prim büyür; bazen negatife de düşer.

Ons yükseldiği halde gram neden düştü?

Dolar/TL gerilemişse ya da iç piyasa primi daralmışsa gram altın, ons yükselse bile düşebilir. Anasayfadaki "Gram altın neden değişti?" kutusu günlük hareketi ons, kur ve prim etkisine ayırır.

Has altın ile gram altın farkı nedir?

Has altın 995–1000 milyem saf altının gram fiyatıdır; gram altın ise piyasada işlem gören 24 ayar (995 milyem) ürünün fiyatıdır. Aralarındaki fark saflık ve küçük bir makas payından ibarettir.

Bu rehberi kim hazırlıyor?

Bu rehber Altın Nabız Yayın Ekibi tarafından hazırlanır ve fiyat verisi değiştikçe gözden geçirilir. Sayfadaki tüm rakamlar Kapalıçarşı serbest piyasa kotasyonundan canlı olarak alınır; sabit yazılmış fiyat yoktur.

Yayın ilkelerimiz ve veri kaynağımız için Hakkımızda, iletişim ve sorumlu kişi bilgisi için Künye sayfasına bakabilirsiniz. İçeriğin kapsamı ve sınırları Yasal Uyarı sayfasında açıklanmıştır.